Kaç yazı yeterli?

Kaldırabileceğiniz kadar. Kendi işinizi yürütürken ayda dört yazı taahhüt etmek çoğu işletme için gerçekçi değildir. Ayda iki yazı, altı ay boyunca kesintisiz — bu, çoğu yerel işletme için hem uygulanabilir hem de anlamlı bir hedeftir.

Konu nereden bulunur?

Müşterilerinizin sorduğu sorular

En iyi kaynak budur ve bedavadır. Telefonda haftada beş kez aynı soruyu duyuyorsanız, o soru bir yazıdır. Üstelik o soruyu Google’a yazan insanlar da var.

Fiyat ve süreç soruları

“Ne kadar tutar”, “ne kadar sürer”, “neye dikkat etmeliyim” tipi aramalar, satın almaya en yakın aramalardır. Pek çok işletme bu konuları yazmaktan çekinir; yazanlar avantaj kazanır.

Yerel konular

Bölgenizle ilgili spesifik içerikler daha az rekabetlidir. Büyük rakipleriniz İstanbul odaklı yazarken, siz kendi ilçenize dair yazarak o aramalarda öne geçebilirsiniz.

Yazının uzunluğu

Kelime sayısı hedefi koymayın. Konuyu tam anlatan uzunluk doğrudur. Sırf uzun olsun diye şişirilen yazılar hem okunmaz hem de fayda sağlamaz. Kısa ama net bir cevap, uzun ve dolambaçlı bir metinden iyidir.

Yapı basit olsun

• Başlık, aranan soruyu içersin.
• İlk paragraf cevabı özetlesin — okuyucu aşağı inmek zorunda kalmasın.
• Ara başlıklarla bölün; kimse blok metin okumaz.
• Sonunda ne yapılacağını söyleyin (arama, form, ilgili sayfa).

Yayınladıktan sonra

Yazıyı yazıp bırakmayın. Sosyal medyada paylaşın, ilgili eski yazılarınızdan bağlantı verin, müşteri sorduğunda linkini gönderin. Aynı yazı yıllarca iş getirebilir — reklamın aksine, yayında kaldığı sürece maliyeti artmaz.

Eski yazıları güncelleyin

Yeni yazı yazmak kadar değerli bir iş, iki yıl önceki yazıyı güncellemektir. Fiyat, mevzuat ya da araç değiştiyse yazı yanlış bilgi veriyor demektir. Güncellenen içerik genelde yeniden değerlendirilir.

İçerik planınızı birlikte çıkarmamızı isterseniz bize ulaşın.

1. Güncellemeleri ertelemek

WordPress, eklentiler ve tema güncellemelerinin büyük kısmı güvenlik yamasıdır. Bir açık duyurulduğunda, o açığı tarayan otomatik araçlar birkaç gün içinde devreye girer. Erteleme süresi doğrudan risk demektir.

Lisansı bitmiş ya da geliştirilmesi durmuş eklentiler ayrı bir risktir — onlara yama hiç gelmez. Böyle bir eklentiniz varsa, alternatifine geçmek en doğrusu.

2. Zayıf yönetici şifresi

Kullanıcı adının “admin” olması, işin yarısını saldırgana hediye etmektir. Güçlü ve benzersiz bir şifre kullanın, bir şifre yöneticisinde saklayın. Aynı şifreyi başka yerde kullanmayın.

3. İki adımlı doğrulama kurmamak

Şifre çalınsa bile ikinci adım varsa giriş yapılamaz. Yönetici hesapları için bunu açmak, alınabilecek en yüksek etkili tek önlemdir.

4. Yedek almamak

Her önlemi alsanız bile bir gün bir şey ters gidebilir. Sorun, yedeği olmayan sitenin geri dönüşünün olmamasıdır.

İyi bir yedek düzeni şu üç şartı sağlar: otomatik olur (hatırlamaya kalmaz), başka bir yerde durur (sunucu çökerse yedek de gitmesin) ve test edilmiştir (geri yüklenebildiği denenmiştir).

5. SSL’i ihmal etmek

Adres çubuğunda kilit simgesi yoksa tarayıcılar “güvenli değil” uyarısı gösterir. Bu uyarı, ziyaretçinin çıkması için yeterli sebeptir. SSL sertifikası bugün çoğu hostingde ücretsiz geliyor; kurulmamışsa sebebi yoktur.

6. Gereksiz kullanıcı hesapları

Ayrılan çalışanın, bir kez iş yapmış geliştiricinin hesabı hâlâ açıksa, bu bir açık kapıdır. Kullanıcı listesini yılda bir gözden geçirip gereksizleri silin. Herkese yönetici yetkisi vermeyin; yazı yazacak kişiye editör yetkisi yeter.

Nereden başlamalı?

Hepsi bir günde yapılmaz. Sırasıyla: yedek düzenini kurun, şifreleri güçlendirin ve iki adımlı doğrulamayı açın. Bu üçü, riskin büyük kısmını kapatır.

Sitenizin güvenlik kontrolünü yapmamızı isterseniz bize yazın.

Neden tutarlılık önemli?

Müşteri sizi kartvizitte, Instagram’da, faturada ve tabelada görür. Bu dört yerde dört farklı renk ve font kullanıyorsanız, zihinde tek bir marka oluşmaz. Tutarlılık, bütçeden bağımsız olarak kurumsal görünmenin en ucuz yoludur.

Asgari kimlik seti

Logo ve varyasyonları

Tek bir logo dosyası yetmez. En az şunlar gerekir: yatay ve dikey versiyon, koyu zeminde kullanım için açık renkli versiyon, sadece simgeden oluşan küçük versiyon (sosyal medya profil fotoğrafı için) ve favicon.

Dosya formatı da önemli: vektörel (SVG veya AI) olmayan bir logo, büyütüldüğünde bozulur. Tabelacıya JPG göndermek, sorun çıkaran klasik bir hatadır.

Renk paleti

İki ana renk, bir vurgu rengi ve nötr tonlar genelde yeterlidir. Renklerin kodlarını yazılı tutun — ekran için HEX, baskı için CMYK. “Bizim mavimiz” demek yetmez, farklı yerlerde farklı mavi çıkar.

Tipografi

Bir başlık, bir metin fontu. İkiden fazlası dağınık görünür. Web için kullandığınız fontun lisansının site kullanımını kapsadığından emin olun.

Kullanım kuralları

Kısa bir belge yeterli: logo etrafında bırakılacak boşluk, en küçük kullanım boyutu, yapılmayacaklar (germe, gölge ekleme, renk değiştirme). Bu belge, işi başkasına verdiğinizde markanızı korur.

Sadece görsel değil

Kimlik, ses tonunu da kapsar. Müşteriyle “siz” mi “sen” mi konuşuyorsunuz? Ciddi mi, samimi mi? Bu tercihler sitede, sosyal medyada ve hatta telefonda aynı olmalı.

Ne zaman yenilenmeli?

Moda değiştiği için değil, şu durumlarda: iş kolunuz değiştiğinde, hedef kitleniz değiştiğinde ya da mevcut kimlik teknik olarak kullanılamaz hâle geldiğinde (vektörel dosya yoksa, dijitalde okunmuyorsa).

Yenilemek her zaman sıfırdan başlamak demek değildir; çoğu zaman mevcut logoyu sadeleştirip etrafına düzgün bir sistem kurmak yeterli olur.

Markanızın kimliğini gözden geçirmemizi isterseniz bize ulaşın.

Önce yapılmaması gerekenler

• Anında cevap yazmayın. Öfkeyle yazılan cevap, yorumun kendisinden çok zarar verir.
• Müşteriyi yalanlamayın. Haklı olsanız bile “öyle bir şey olmadı” cümlesi savunmacı görünür.
• Sahte olumlu yorumla bastırmaya çalışmayın. Platformlar bunu tespit ediyor ve yaptırım uyguluyor; ayrıca okuyan da genelde anlıyor.

İyi bir cevabın yapısı

1. Teşekkür ve kabul

“Geri bildiriminiz için teşekkür ederiz” ile başlayın. Ardından yaşananı küçümsemeden kabul edin: “Beklediğiniz hizmeti alamamışsınız, bunun için üzgünüz.”

2. Kısa açıklama

Varsa sebebi bir cümleyle açıklayın. Uzun savunma yapmayın; detay arttıkça haklı olduğunuz izlenimi azalır.

3. Somut çözüm

“Sizinle ilgilenmek isteriz, 0XXX numaradan bize ulaşabilir misiniz?” gibi net bir adım sunun. Bu cümle, okuyan yeni müşteriye “sorun çıkarsa ilgileniyorlar” mesajı verir.

4. Konuşmayı özele taşıyın

Detaylı tartışmayı yorum altında sürdürmeyin. Telefon ya da mesajla devam edin; çözüldüğünde müşteriden yorumu güncellemesini nazikçe rica edebilirsiniz.

Haksız veya sahte yorumlar

Hiç müşteriniz olmamış biri ya da rakip yorum bırakmış olabilir. Bu durumda platformun şikâyet mekanizmasını kullanın. Süreç zaman alır ve her başvuru kabul edilmez; bu yüzden şikâyetle birlikte yine de kibar bir cevap yazmak en güvenli yoldur.

Asıl çözüm: olumlu yorum akışı

Tek bir olumsuz yorumun ağırlığı, toplam yorum sayısı arttıkça azalır. Beş yorumun içinde bir kötü yorum göze batar; elli yorumun içinde kaybolur.

Bunun yolu, memnun müşteriden yorum istemeyi rutin hâline getirmektir. İş tesliminde, satış sonrası mesajda ya da fatura ekinde kısa bir link yeterlidir. Zorlamadan, karşılığında indirim vaat etmeden isteyin — karşılık vaadi çoğu platformun kurallarına aykırıdır.

Takip edin

Yorumları haftada bir kontrol etmek yeterlidir. Cevapsız kalan yorum, cevaplanan kötü yorumdan daha kötü görünür.

İtibar yönetimi konusunda destek isterseniz bize yazın.

1. Tek hedef seçin

Aynı anda hem marka bilinirliği, hem satış, hem takipçi hedeflemek küçük bütçede mümkün değil. Bir tane seçin. Genelde en doğrusu, doğrudan ölçülebilen bir hedeftir: mesaj, arama ya da satış.

2. Kitleyi daraltın ama aşırıya kaçmayın

Coğrafya en güçlü filtredir. Sadece hizmet verdiğiniz ilçelere reklam çıkın. Yaş ve ilgi alanı eklerken dikkatli olun — kitleyi çok daraltırsanız reklam dağıtımı zorlaşır ve tıklama maliyeti yükselir.

3. Görsel, metinden önemlidir

Akışta kaydıran biri önce görseli görür. Stok fotoğraf yerine kendi ürününüzün, kendi mekânınızın gerçek görüntüsü genelde daha iyi çalışır. Dikey format (9:16) telefon ekranında daha çok yer kaplar.

4. İki reklam, tek kampanya

Tek reklamla başlamayın; karşılaştıracak bir şeyiniz olmaz. İki farklı görsel ya da iki farklı başlıkla başlayın, birkaç gün sonra kötü olanı kapatıp bütçeyi iyisine aktarın. Küçük bütçede ikiden fazlasını test etmek verinin dağılmasına yol açar.

5. Nereye yönlendirdiğinize dikkat edin

Reklam iyi olsa bile açılan sayfa kötüyse para boşa gider. Ürün reklamı veriyorsanız ürün sayfasına gitsin. WhatsApp’a yönlendiriyorsanız, mesaj kutusu hazır metinle dolu gelsin; insanlar ne yazacağını düşünmek zorunda kalmasın.

6. Erken müdahale etmeyin

Reklam platformları ilk günlerde dağıtımı öğrenir. İlk 24 saatte panikleyip ayar değiştirmek öğrenmeyi sıfırlar. En az üç dört gün bekleyin, sonra karar verin.

Ne kadar bütçe yeterli?

Bunun tek bir cevabı yok, sektöre göre tıklama maliyeti çok değişiyor. Ama pratik bir yaklaşım şu: test edeceğiniz reklam sayısı kadar anlamlı veri toplayabileceğiniz bir tutar ayırın. Günlük çok küçük tutarlar, hiçbir reklamın yeterince gösterilmemesine yol açar ve sonuçta hiçbir şey öğrenemezsiniz.

Reklamlarınızı birlikte kurmamızı isterseniz bize yazın.

Uygulamanın gerçek maliyeti

Geliştirme tek seferlik bir harcama değildir. iOS ve Android güncellemeleri her yıl uyumluluk çalışması gerektirir. Apple’ın geliştirici üyeliği yıllıktır, Google’ınki tek seferliktir. Mağaza onay süreçleri her güncellemede tekrarlanır. Bir uygulamayı yayında tutmak, yapmak kadar iş çıkarır.

Uygulama ne zaman mantıklı?

• Tekrar eden kullanım varsa. Müşteri ayda birkaç kez giriyorsa uygulama işe yarar. Yılda bir kez giriyorsa kurmaz, kursa bile siler.
• Telefonun donanımına ihtiyaç varsa. Kamera ile barkod okuma, sürekli konum takibi, çevrimdışı çalışma gibi.
• Bildirim kritikse. Sipariş durumu, randevu hatırlatma gibi anlık bilgilendirme iş modelinizin merkezindeyse.
• Sadakat programı varsa. Puan, kupon, üyelik gibi yapılar uygulamada daha iyi çalışır.

Uygulama ne zaman gereksiz?

Tanıtım amaçlıysa gereksizdir. İçinde sitenizdekinden farklı bir şey yoksa, kullanıcı neden yer kaplasın? Yılda birkaç kez satın alma yapılan işlerde de uygulama kurdurmak zordur — mobil uyumlu bir site aynı işi görür ve kimseden kurulum istemez.

Arada bir seçenek var: PWA

Progressive Web App, tarayıcıda çalışan ama telefon ana ekranına kısayol olarak eklenebilen, bildirim gönderebilen ve çevrimdışı çalışabilen bir site türüdür. Mağaza onayı gerekmez, tek kod tabanı yeterlidir. Uygulama kadar güçlü değildir ama maliyeti belirgin şekilde düşüktür ve pek çok işletme için yeterlidir.

Karar için basit bir test

Kendinize şunu sorun: Müşterim, telefonunda yer açmak zorunda kalsa benim uygulamamı silmez mi? Cevap “siler” ise, o bütçeyi sitenizi hızlandırmaya ve reklama ayırmak daha çok iş getirir.

Hangisinin size uygun olduğunu konuşmak isterseniz bize ulaşın.

En yaygın dört sebep

1. İşlenmemiş görseller

Sahadaki bir numaralı sebep budur. Fotoğraf makinesinden ya da telefondan çıkan görsel 4–6 MB olabilir; site için gereken boyut genelde 150–300 KB’dir. Yirmi ürünlü bir sayfada bu fark, saniyeler demektir.

Çözüm: Görselleri yüklemeden önce boyutlandırın ve sıkıştırın. WebP formatı, aynı kalitede belirgin şekilde küçük dosya verir.

2. Gereksiz eklentiler

WordPress’te her eklenti, her sayfa açılışında kendi dosyalarını yükler. Bir kez kullanıp bıraktığınız eklenti hâlâ yük bindiriyor olabilir. Kullanılmayanları devre dışı bırakmak değil, silmek gerekir.

3. Önbellek kullanmamak

Önbellek, sayfanın hazır hâlini saklayıp her ziyaretçide yeniden üretmemektir. Kurulumu basit, etkisi büyüktür. Ayrıca tarayıcı önbelleği için sunucu ayarlarının doğru olması gerekir; aksi halde ziyaretçi her seferinde her şeyi yeniden indirir.

4. Ucuz hosting

Yüzlerce sitenin sıkıştırıldığı paylaşımlı sunucularda, komşu siteler yoğunlaştığında sizinki yavaşlar. Aylık birkaç yüz liralık fark, çoğu işletme için hosting kalitesinden kısılacak yer değildir.

Nasıl ölçülür?

Google’ın PageSpeed Insights aracına site adresinizi yazmanız yeterli. Size hem puan verir hem de hangi dosyanın yavaşlattığını listeler. Puanın kendisinden çok, listedeki maddeler işe yarar.

Mobil puanına ayrıca bakın; masaüstü puanı genelde daha iyidir ve yanıltır.

Hız sadece kullanıcı meselesi değil

Google, sayfa deneyimini sıralama sinyalleri arasında sayar. Yavaş site hem ziyaretçi kaybettirir hem de arama sonuçlarında geri kalır. Reklam veriyorsanız etkisi daha da nettir: tıklamanın parasını ödersiniz, sayfa açılmadığı için kişi çıkar.

Kendi başınıza yapabilecekleriniz

• Görselleri yüklemeden önce küçültün.
• Kullanmadığınız eklentileri silin.
• Bir önbellek eklentisi kurun ve gerçekten çalıştığını kontrol edin.
• Ana sayfada otomatik oynayan büyük videolardan kaçının.

Sitenizin hız raporunu çıkarmamızı isterseniz bize yazın.

1. Kaç ürün satacaksınız?

On ürünle üç bin ürün aynı altyapıyı gerektirmez. Az ürünle başlıyorsanız basit bir kurulum yeterlidir; geniş katalogda ise filtreleme, arama ve stok yönetimi baştan düşünülmelidir.

2. Ürünlerin varyasyonu var mı?

Beden, renk, ebat gibi seçenekler işin karmaşıklığını ciddi biçimde artırır. Her varyasyonun ayrı stoğu, bazen ayrı fiyatı ve ayrı görseli olur. Bunu baştan söylemezseniz, sonradan eklemek yeniden kurmak demektir.

3. Kargoyu nasıl kurgulayacaksınız?

Sabit ücret mi, tutara göre ücretsiz mi, desiye göre mi? Kargo kurgusu sepeti terk etme oranını doğrudan etkiler. Müşteri ödeme adımında beklemediği bir kargo ücreti görürse çıkar. En net yöntem, kargo koşulunu ürün sayfasında da yazmaktır.

4. Ödemeyi nasıl alacaksınız?

Sanal POS için bankayla anlaşma gerekir ve süreç birkaç hafta sürebilir. Alternatif olarak ödeme kuruluşları daha hızlı başlatır ama komisyon oranları farklıdır. Havale ve kapıda ödeme de hâlâ ciddi paya sahiptir — özellikle ilk kez alışveriş yapan müşteride güven sağlar.

5. İade ve değişimi kim yönetecek?

Mesafeli satışta cayma hakkı yasal bir zorunluluktur. İade süreci belirsizse hem müşteri kaybedersiniz hem de şikâyet alırsınız. Sürecin sitede açıkça yazması, sizi de müşteriyi de korur.

6. Ürün fotoğrafları kimde?

E-ticarette fotoğraf, satış elemanıdır. Tedarikçiden gelen düşük çözünürlüklü görsellerle rakiplerinizin stüdyo çekimlerine karşı yarışmak zordur. Bu kalemi bütçeye baştan koyun.

7. İlk müşteri nereden gelecek?

En çok atlanan soru bu. Site açılınca müşteri kendiliğinden gelmez. Reklam mı vereceksiniz, pazaryerinde mi başlayacaksınız, sosyal medyadan mı? Sitenin maliyeti kadar, ilk üç ayın tanıtım bütçesini de planlayın.

Nereden başlamalı?

Hepsini aynı anda çözmek zorunda değilsiniz. Ama 1, 2 ve 4. maddeler altyapı seçimini doğrudan belirler; onları netleştirmeden kuruluma başlamayın.

Projenizi konuşmak isterseniz bize yazın, birlikte çıkaralım.

Sonucu belirleyen üç şey

• Rekabet: “İzmir web tasarım” ile “Aliağa endüstriyel hortum” aynı zorlukta değildir. Az aranan ve az rakipli kelimelerde sonuç haftalar içinde gelebilir.
• Sitenin mevcut durumu: Yıllardır yayında, düzgün kurulmuş bir site ile yeni açılmış bir alan adı aynı hızda ilerlemez.
• Çalışmanın yoğunluğu: Ayda bir yazı ile haftada iki yazı farklı sonuç verir.

Aşama aşama ne olur?

1–4. hafta: teknik temizlik

Bu dönemde sıralama değişmez, hatta bazen dalgalanır. Yapılan iş görünmez: hız sorunları, kırık bağlantılar, eksik başlık etiketleri, mobil uyum hataları düzeltilir. Bu aşama atlanırsa sonraki her şey eksik kalır.

2–3. ay: içerik ve ilk hareket

Yeni sayfalar ve yazılar yayına girer. Google bunları taramaya başlar. Genelde ilk kıpırdanma uzun ve spesifik aramalarda görülür — “web sitesi fiyatları 2026” gibi. Bunlar az aranır ama gelen kişi tam olarak o konuyu arıyordur.

4–6. ay: anlamlı artış

Birikmiş içerik etkisini göstermeye başlar. Arama Konsolu’nda gösterim sayısı belirgin şekilde artar. Ana hedef kelimelerde ilk sayfaya yaklaşılır ya da girilir.

6–12. ay: istikrar

Bu noktadan sonra iş, kazanılanı korumak ve yeni konular eklemektir. Rakipler de çalıştığı için durursanız geri gidersiniz.

Nasıl takip edilir?

Sıralamaya günlük bakmak yanıltıcıdır, çünkü sıralama kişiye ve konuma göre değişir. Bunun yerine Google Arama Konsolu‘ndaki iki rakama bakın: kaç kişi sizi arama sonuçlarında gördü (gösterim) ve kaçı tıkladı. Bu ikisi aylık olarak yükseliyorsa iş yolundadır.

Garanti verilebilir mi?

Hayır. Sıralamayı Google belirler ve algoritmasını paylaşmaz. Size “birinci sıra garantisi” veren biri ya bilmiyordur ya da hiç aranmayan bir kelimede birinci yapacaktır. Verilebilecek tek dürüst taahhüt, yapılacak işin kendisidir.

Sitenizin mevcut durumunu ücretsiz değerlendirmemizi isterseniz bize ulaşın.

Kurulum: sanıldığından basit

Google’da “Google İşletme Profili” araması yapıp hesabınızla giriş yapmanız yeterli. İşletme adı, kategori, adres ve telefon girildikten sonra Google adresinizi doğrulamak için genelde posta kartı gönderir ya da telefonla kod iletir. Doğrulama tamamlanmadan profil tam anlamıyla yayına girmez.

Profili dolduran değil, doğru dolduran kazanır

Kategori seçimi

En kritik alan burası. “Mağaza” gibi genel bir kategori yerine işinizi tam tanımlayan kategoriyi seçin. Yanlış kategori, alakasız aramalarda çıkmanıza ve doğru aramalarda çıkmamanıza yol açar.

Çalışma saatleri

Güncel tutun. Tatil günlerini özel saat olarak girin. Kapalıyken açık görünmek, tek seferde kaybedilen bir müşteri ve bazen bir olumsuz yorum demektir.

Fotoğraflar

Stok görsel değil, gerçek mekân, gerçek ekip, gerçek ürün. İnsanlar gideceği yeri görmek ister. Düzenli fotoğraf ekleyen profillerin daha canlı göründüğü ve daha çok etkileşim aldığı gözlenir.

Yorumlar: kaçınılmaz ve yönetilebilir

Yorum istemek ayıp değil. İşini beğenen müşteriye “Google’da yorum bırakabilir misiniz” demek, en düşük maliyetli pazarlamadır. Önemli olan, yorumun doğal yolla gelmesidir — satın alınan ya da uydurulan yorumlar hem yasak hem de belli olur.

Olumsuz yorum geldiğinde silinmesini beklemeyin, çoğu zaman silinmez. Kibar ve çözüm sunan bir cevap yazın. O cevabı okuyan yeni müşteri, yorumdan çok cevaba bakar.

Sık ihmal edilen alanlar

• Hizmetler/ürünler listesi: Ne sattığınızı tek tek yazmak, aramalarda eşleşme ihtimalini artırır.
• Soru-cevap bölümü: Müşteriler soru sorabilir. Siz de kendi sık sorulan sorunuzu ekleyip cevaplayabilirsiniz.
• Gönderiler: Kampanya ya da duyuru paylaşabilirsiniz; profilin aktif görünmesini sağlar.

Site ile birlikte çalışır

Profildeki bilgilerle sitenizdeki bilgiler birebir aynı olmalı — özellikle işletme adı, adres ve telefon. Farklı yazımlar Google’ın kafasını karıştırır ve güveni düşürür.

Profilinizi birlikte gözden geçirmemizi isterseniz bize yazın.